Ένα μεγάλο ωκεάνιο ρεύμα εξασθενεί: οι επιπτώσεις μπορεί να φτάσουν έως την Καλιφόρνια

Τα κλιματικά συστήματα της Γης είναι άρρηκτα συνδεδεμένα, συχνά με απροσδόκητους τρόπους.

Η σκόνη από τη Σαχάρα, στη Βόρεια Αφρική, διανύει χιλιάδες χιλιόμετρα για να τροφοδοτήσει δίκτυα τροφής στον Αμαζόνιο και στα βάθη των ωκεανών, ενώ μικρόβια «καταναλωτές ρύπανσης» ταξιδεύουν στην ατμόσφαιρα μεταφερόμενα από τον άνεμο ή από λεπτά πέπλα ομίχλης.

Ανάμεσα στις δυνάμεις που διαμορφώνουν περισσότερο τον πλανήτη συγκαταλέγεται η μεσημβρινή κυκλοφορία ανατροπής του Ατλαντικού (AMOC, από το Atlantic Meridional Overturning Circulation), ένα τεράστιο σύστημα ρευμάτων του Ατλαντικού Ωκεανού που λειτουργεί σαν παγκόσμιος ιμάντας μεταφοράς. Μεταφέρει προς τον βορρά ζεστό νερό από τις τροπικές περιοχές έως την Ευρώπη, και στη συνέχεια επιστρέφει το ψυχρότερο νερό προς τον νότο κατά μήκος του πυθμένα της θάλασσας.

Ωστόσο, η κλιματική αλλαγή ανθρωπογενούς προέλευσης επιβραδύνει αυτό το ζωτικό σύστημα και απειλεί ακόμη και με ενδεχόμενη κατάρρευση σε σχετικά σύντομο χρονικό ορίζοντα.

Δεδομένης της σοβαρότητας της κατάστασης, οι επιστήμονες συζητούν εντατικά για την πιθανότητα ενός τέτοιου σεναρίου και για το χρονοδιάγραμμά του.

Η πιο πρόσφατη προσπάθεια να διευκρινιστεί η κατανόησή μας για την AMOC και τις συνέπειες μιας επιβράδυνσης αυτού του ρεύματος παίρνει τη μορφή μελέτης που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications.

Μια ομάδα ερευνητών συνδύασε δεκαετίες ατμοσφαιρικών δεδομένων από τη NASA με κλιματικές προσομοιώσεις για να προβάλει την εξέλιξη της AMOC, προβλέποντας ανατροπές που θα μπορούσαν να αλλάξουν τη ζωή κοινοτήτων σε όλο τον κόσμο.


Απεικόνιση μέρους των επιδράσεων της AMOC. (Eric S. Taylor / Woods Hole Oceanographic Institution)

«Γνωρίζουμε καλά ότι η AMOC είναι βασικός παράγοντας του παγκόσμιου κλιματικού συστήματος και ότι επιβραδύνεται», εξηγεί η Mohima Mimi, ερευνήτρια δυναμικής του κλίματος στο University of California, Riverside, και κύρια συγγραφέας της μελέτης.

«Αυτό που δεν γνωρίζαμε είναι ακριβώς πώς η AMOC θα μπορούσε να επηρεάσει την ατμοσφαιρική υγρασία και τις καταιγίδες εκτός της περιοχής του Ατλαντικού.»

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μια απορρυθμισμένη AMOC θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικές κλιματικές αποκλίσεις σε παγκόσμια κλίμακα, όπως διευκρινίζει η Mimi:

«Αποδεικνύεται ότι μια εξασθένιση της AMOC θα ενισχύσει τις καταιγίδες σε ορισμένες περιοχές της Βόρειας Αμερικής έως το τέλος του αιώνα, ιδιαίτερα κατά μήκος της ακτής της Καλιφόρνιας, ενώ θα τις μειώσει πάνω από τη Γροιλανδία και την Αρκτική.»

Ο λόγος είναι ότι η επιβράδυνση των ωκεάνιων «ιμάντων μεταφοράς» επηρεάζει ένα ανάλογο σύστημα στον ουρανό: τους ατμοσφαιρικούς ποταμούς.

Οι ατμοσφαιρικοί ποταμοί (AR) είναι μακριές, στενές ζώνες συμπυκνωμένου υδρατμού στην ατμόσφαιρα. Ιδιαίτερα ισχυρά συστήματα μπορούν να μεταφέρουν έως και 15 φορές περισσότερη ποσότητα νερού από όση ρέει στις εκβολές του Μισισιπή.

Δεν προκαλεί έκπληξη ότι βαραίνουν σημαντικά στα περιφερειακά κλίματα.

«Στην Καλιφόρνια, οι ατμοσφαιρικοί ποταμοί είναι δίκοπο μαχαίρι», σημειώνει η Mimi. Παρέχουν έως και 50% των ετήσιων βροχοπτώσεων στη δυτική πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών, κυρίως στην Καλιφόρνια, και αποτελούν τον βασικό μοχλό της ιδιαίτερα ακανόνιστης υδροδότησης της πολιτείας.


Ατμοσφαιρικός ποταμός που κινείται πάνω από την Καλιφόρνια, περίπου τον Ιανουάριο του 2023. (NASA)

Αυξάνουν επίσης τον κίνδυνο πλημμύρας: οι ατμοσφαιρικοί ποταμοί προκαλούν συχνά πλημμύρες, ακόμη και σε περιόδους ξηρασίας, θέτοντας ζωές σε κίνδυνο, καταστρέφοντας κατοικίες και υποδομές, και υποβαθμίζοντας την ποιότητα του νερού σε επίπεδο πολιτείας.

Σε πλανητική κλίμακα, στις πιο ψυχρές περιοχές, οι ατμοσφαιρικοί ποταμοί ευνοούν την επιφανειακή θέρμανση και την απώλεια πάγου στους πόλους, με σοβαρές συνέπειες.

«Πάνω από την Ανταρκτική, οι AR εξηγούν το 40% έως 80% του θερινού νερού τήξης των παγοκρηπίδων της Δυτικής Ανταρκτικής, γεγονός που απειλεί τη σταθερότητα του πάγου και επιταχύνει την άνοδο της στάθμης των θαλασσών», εξηγούν οι ερευνητές στο άρθρο τους.

Επιπλέον, η μέση παγκόσμια συχνότητα των ατμοσφαιρικών ποταμών θα μπορούσε να αυξηθεί περίπου κατά 50%, σύμφωνα με την ομάδα.

Οι AR θα μπορούσαν επίσης να μεταφέρουν περισσότερη υγρασία και να διαρκούν περισσότερο, διεισδύοντας σε υψηλότερα γεωγραφικά πλάτη καθώς ο δυτικός αεροχείμαρρος σε μεγάλο ύψος μετατοπίζεται προς τους πόλους ως απόκριση στην ανθρωπογενή θέρμανση.

Συνολικά, καθώς η AMOC επιβραδύνεται, θα μεταβάλει τις θερμοκρασίες των ωκεανών και θα μειώσει την ατμοσφαιρική υγρασία στο βόρειο ημισφαίριο, ενώ θα την αυξήσει στο νότιο ημισφαίριο.

Με τη σειρά τους, οι ατμοσφαιρικοί ποταμοί αναμένεται να γίνουν συχνότεροι και να ρίχνουν περισσότερη βροχή σε ορισμένες περιοχές του κόσμου: στην ανατολική ακτή της Νότιας Αμερικής, στη Νότια Ασία, στη Δυτική Ευρώπη, σε ορισμένες ζώνες του Ειρηνικού και γύρω από την Ανταρκτική.

Οι εντονότερες αυξήσεις αναμένονται κατά μήκος της δυτικής ακτής της Βόρειας Αμερικής, από την Μπάχα Καλιφόρνια έως την Αλάσκα.

Αντίθετα, οι ατμοσφαιρικοί ποταμοί θα μπορούσαν να αραιώσουν στην Αρκτική, στη Γροιλανδία και στη Βόρεια Ασία, επειδή μια εξασθενημένη AMOC οδηγεί σε πιο δροσερές θερμοκρασίες αέρα στην επιφάνεια και σε χαμηλότερη περιεκτικότητα σε υγρασία.

Άλλες περιοχές χαμηλότερου γεωγραφικού πλάτους, συμπεριλαμβανομένης της βόρειας Αυστραλίας και του Νότιου Ειρηνικού, θα μπορούσαν επίσης να δουν μείωση στη συχνότητα των AR.

Αυτό δεν είναι μια αναπόφευκτη μοίρα προκαθορισμένη. Όλα εξαρτώνται από την παγκόσμια βιομηχανική αδράνεια, που θερμαίνει τον πλανήτη μέσω της αύξησης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που συνδέονται με την καύση ορυκτών καυσίμων θαμμένων κάτω από τη γη εδώ και εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια.

Επιστρέφοντας στο δίκοπο μαχαίρι: αυτοί οι ενίοτε καταστροφικοί AR προσφέρουν επίσης δυνατότητες. Έρευνες δείχνουν ότι περιοχές όπως η Καλιφόρνια θα μπορούσαν να δεσμεύουν περισσότερο νερό αποκαθιστώντας φυσικά τοπία, ώστε να μετριάσουν τις επίμονες ξηρασίες που συνδέονται με θερμότερο και ξηρότερο καιρό.

Τέλος, η εργασία αυτή υπενθυμίζει πόσο αδιάρρηκτα διαπλεγμένες είναι οι πλανητικές διεργασίες. Μια αλλαγή σε ένα μόνο (αλλά μείζον) ωκεάνιο ρεύμα μπορεί να διαδοθεί σε χιλιάδες χιλιόμετρα, τροφοδοτώντας καταιγίδες στην Αμερική, εντείνοντας τις βροχές του Αμαζονίου και μετατοπίζοντας προς τον νότο τις τροπικές ζώνες βροχής.

«Αυτή η έρευνα δείχνει ότι οι επιδράσεις της AMOC εκτείνονται πολύ πέρα από τον Ατλαντικό Ωκεανό», καταλήγει η Mimi. «Η κατανόηση αυτών των δεσμών θα μας βοηθήσει να προετοιμαστούμε καλύτερα για τις μελλοντικές εξελίξεις στους υδατικούς πόρους και στα ακραία καιρικά φαινόμενα.»

Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο Nature Communications.

---

Πηγή: Article365.fr — Un grand courant océanique s’affaiblit : les effets pourraient atteindre la Californie